Tăng giá điện: Thôi bức xúc được không?

Việc tăng giá điện gây bức xúc vừa qua, ngành điện vẫn chưa nói cho dân hiểu, để người dân thôi bức xúc ngành điện cần phải làm gì?

Việc tăng giá điện gây bức xúc vừa qua, ngành điện vẫn chưa nói cho dân hiểu, để người dân thôi bức xúc ngành điện cần phải làm gì? Ảnh minh họa

Những ngày qua, vấn đề tăng giá điện đã làm “nóng” nghị trường với những phát biểu đáng chú ý từ các đại biểu và đại diện từ Chính phủ, Bộ Công Thương, EVN. Các đại biểu Quốc hội và chuyên gia nói rằng họ đã thông cảm hơn với ngành điện sau khi nghe phó thủ tướng, lãnh đạo Bộ Công thương, chủ tịch EVN giải thích.

Tuy nhiên để người dân thôi bức xúc ngành điện phải chia lại các bậc khung giá điện, bên cạnh thúc đẩy tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Xóa mô hình “một người bán duy nhất”

Thị trường truyền tải và phân phối điện do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) độc quyền và với mô hình “một người bán duy nhất” như hiện nay sẽ kìm hãm sự phát triển của thị trường bán buôn điện cạnh tranh. Tất cả các nhà sản xuất điện phải bán điện cho EVN ở mức giá do EVN quyết định.

Mặc dù thị trường phát điện đã có sự tham gia của các đơn vị sản xuất ngoài EVN nhưng hiện trạng và xu thế trong thời gian tới cho thấy lĩnh vực sản xuất điện vẫn sẽ do EVN đóng vai trò là nhà đầu tư và phát triển chủ lực. EVN và các công ty thành viên hiện nắm giữ 61,4% tổng công suất phát điện toàn hệ thống, tương đương với 25.884 MW.

Giá điện tăng và mức tiền tăng theo của 6 bậc giá điện.

Trong khi đó kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn phát triển của thị trường điện trong thời gian qua cho thấy sự độc quyền đều mang lại nhiều trở ngại hơn là lợi ích quốc gia. Độc quyền xóa bỏ mọi sự cạnh tranh, yếu tố tiên quyết để kích thích thị trường, khuyến khích đổi mới để chất lượng dịch vụ và sản phẩm tốt hơn.

Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú cho rằng, điều đáng nói nhất ngành điện là vấn đề độc quyền, vấn đề minh bạch công khai. Điện có các khâu từ sản xuất, chuyển tải, bán lẻ. Đáng ra phải tách biệt thì vẫn gộp lại trong EVN.

Ông Phú cũng chỉ ra, ngành điện phải công bố bình quân gia quyền của thủy điện, nhiệt điện, điện mua. Giá điện chỉ tăng lên không giảm xuống, điều kiện giá điện giảm xuống là gì?

Trước đây nhiều thông tin việc EVN đưa chi phí khấu hao bể bơi, sân tennis… vào giá thành điện, đây là điều vô lý. Thứ nữa, thu nhập ngành điện bao nhiêu? Từ lãnh đạo cao nhất EVN đến tổ trưởng tổ điện hưởng lương bao nhiêu không được công bố.

Càng không minh bạch càng dễ “xào xáo”, phải tách sản xuất, chuyển tải và bán lẻ ra. Có thêm nhà đầu tư khác vào như xăng dầu, phát triển điện mặt trời, điện gió để hạ giá thành điện”, ông Phú nói.

Ông Vũ Vinh Phú cho rằng, chúng ta nói rất nhiều việc tiến tới kinh tế thị trường, thực ra nền kinh tế thị trường số một của nó là minh bạch. EVN chưa minh bạch, chưa công khai người dân vẫn có quyền nghi ngờ việc tăng giá điện, dù EVN giải thích thế nào người dân cũng khó chấp nhận.

Chia lại khung bậc giá điện

Phát biểu tranh luận tại tổ về vấn đề tăng giá điện, đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (đoàn TP HCM) cho rằng, ngành điện phải nghiên cứu lại bậc thang.

“Tôi đề xuất thu 6 bậc hiện nay còn 3 bậc cho phù hợp với mức sống trung bình của người dân đô thị. Cụ thể, ghép bậc 1 và 2 thành bậc 1, giá 1.678 đồng/kWh. Bậc 3 và 4 ghép thành bậc 2 và trả tiền như bậc 2 hiện tại, rồi bậc 5 và 6 hiện tại ghép thành bậc 3 với giá bậc 3 hiện tại” – Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân nói.

Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (đoàn TP HCM) cho rằng, ngành điện phải nghiên cứu lại bậc thang. Ảnh Lao Động

Theo đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân, việc điều chỉnh giá điện rơi vào thời điểm khí hậu nóng. Thế nên, người dân chịu nhiều áp lực, một là giá điện tăng 8,36%, hai là điện sử dụng nhiều hơn, ba là bậc thang tính giá điện sinh hoạt, dùng càng nhiều giá điện càng cao. Đó là những điều gây nên những cú sốc trong hóa đơn tiền điện thời gian qua.

Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân đồng tình với đánh giá của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ về việc trong giá điện, phải cân đối để còn thu hút đầu tư nhằm phát triển nguồn, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng điện khoảng 10% mỗi năm. Đây là bài toán vĩ mô mà Chính phủ phải tính.

Trong khi tăng giá điện lại liên quan đến người dân. Vì vậy, Nhà nước cần hỗ trợ, khuyến khích đầu tư, thậm chí phải đầu tư công, nghiên cứu và khuyến khích phát triển các nguồn năng lượng khác, đặc biệt là năng lượng tái tạo để đảm bảo nhu cầu sử dụng điện.

Lộ trình, thời điểm tăng giá

Việc lựa chọn thời điểm tăng giá và thông tin đến người dân của ngành điện chính là nguyên nhân khiến dư luận bức xúc sau khi giá điện được điều chỉnh vừa qua.

Chia sẻ với báo giới, đại biểu Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) cho rằng, ngành điện không sai, nhưng dở ở chỗ tăng giá đúng vào thời điểm nắng nóng gay gắt trong khi truyền thông về giá điện chưa tốt. Khi bức xúc rộ lên, ngành điện mới giải thích, lại có những phát ngôn không chuẩn khiến tình hình thêm phức tạp.

Kể từ năm 2010 đến 2019, năm 2018 là năm duy nhất giá điện không được điều chỉnh tăng.

Ngành điện cũng có cái không may mắn. Những năm trước tháng 3 không nóng gắt như năm nay, thậm chí còn xảy ra “rét nàng Bân”. Nhiều hộ đã quen với khoản chi tiền điện, khi nắng nóng phải dùng nhiều điện cộng với tăng giá nữa khiến không ít người “giật mình”.

Về bản chất mà nói thì giá điện đã tăng khoảng 8,35%. Nhưng người dân chỉ quan tâm giá tổng của hóa đơn, chứ ít khi nhìn vào số kWh đã xài để tính ra tiền điện cũng như giá của từng bậc thang.

Theo các chuyên gia, hiện chưa có lộ trình tăng giá điện phù hợp với từng giai đoạn. Lâu nay giá điện bị nén quá lâu, đến khi cần theo kịp thị trường thế giới thì bung ra như lò xo với độ bật rất mạnh. Cần làm rõ vì sao có lộ trình tăng giá điện để doanh nghiệp có sự chuẩn bị, người dân không cảm thấy “sốc”.

Chính phủ cần đẩy nhanh lộ trình hình thành thị trường cạnh tranh toàn diện trong ngành điện. Thực tế sản xuất điện đã “mở cửa”, có sự cạnh tranh nhưng rất khó thu hút doanh nghiệp đầu tư bởi EVN vẫn độc quyền về truyền tải. Xóa bỏ độc quyền trong truyền tải điện để các nhà đầu tư thấy có lãi sẽ nhảy vào, khi đó cả Nhà nước, người dân và doanh nghiệp đều cùng hưởng lợi.

Chia sẻ bài viết:



Call Now